Statement
Rita van der Vegt
David Large
Muriel Rive
Marijne Lekkerkerker
 


5

3

detail 2

4

detail

 

 

Bij Nike/L’Heure Bleue

Toen Eppo en Marjan Horlings mij vroegen een beeld te maken geïnspireerd door de prachtige Nike van Samothrace in het Louvre, wist ik meteen dat het een blauw beeld moest worden. Het blauw van het 21ste eeuwse ledlicht, blauw van L'Heure Bleue. In film en literatuur is dat een begrip voor het merkwaardige, tot nadenken stemmende licht vlak na zonsondergang of voor zonsopgang, wanneer de lucht nog licht is maar de kunstverlichting al aan, en andersom. L'Heure Bleue: ik vind het ook een mooie naam voor een levensfase. Bovendien, felblauw daar in al dat groen van de polder, ja graag!
Marjan en Eppo leerde ik een paar jaar geleden kennen, ze houden van mijn werk, hebben het in huis. Vorig jaar zagen ze in mijn atelier een 'gevleugeld' object, 'Windvlaag/Victoria', met daarbij een foto die ik lang geleden in het Louvre in Parijs maakte: Nike van Samothrace. Van dat beeld sloeg ik stijl achterover toen ik het voor het eerst zag, vertelde ik, 'het idee ervan komt min of meer bewust regelmatig in mijn werk terug'.
Marjan en Eppo kochten dat beeldje, niet veel later kwam de opdracht voor 'de grote'. Zo stemde Nike, in de Griekse oudheid de personificatie van de overwinning, mij opnieuw tot nadenken en weer eens nalezen van de van de geschiedenis van die tijd. Bij leven hoort strijd: waar en wanneer dan ook, er is verlies en winst, verdriet en vernieuwing. Hoe geef ik daar iets van weer en dat op mijn manier en in deze eeuw?
De Nike van het Louvre, waarschijnlijk gebeeldhouwd door Pythocritos van Rhodos, werd gemaakt tussen 200 en 190 voor Christus ter ere van het winnen van enkele zeeslagen. 'Haar sterke vleugels uitgespreid strijkt zij neer op de boeg van een schip, de onzichtbare kracht van tegenwind vouwt haar prachtig gedrapeerd gewaad in plooien naar achteren. We zien een actieve relatie tussen het beeld en de ruimte eromheen…'(naar Janson, History of Art).                                
Kijk maar, mijn Nike van de 21e eeuw heeft ook dat dramatische, maar het beeld is ook een rotsachtig landschap. Dat komt zo: enkele jaren geleden maakte ik een reis door New Mexico in de VS. In de hoogoprijzende klifachtige rotsformaties ten zuiden van Albuquerque ontwaarde ik stoere, maar verheven vrouwenfiguren. Zo werd mijn beeld behalve vol beweging - heel tegenstrijdig - ook als een rotsachtend berglandschap badend in een blauw licht.
In plaats van op de boeg van een schip staat deze Nike op een roze schijf zodat ze vrolijk alle kanten op kan zweven. Pythocritos hakte zijn metershoge beeld uit de steen van zijn eiland, mijn materiaal is Europese klei en in dit geval glazuur waarin ik cobaltoxyde de kleur laat bepalen. Het is, dankzij de baktemperatuur van bijna 1200 graden, winterkoude-, zomerhitte- en windbestendig.

Alleen voor wie wil weten hoe het in zijn werk gaat, het maken van zo’n groot winterhard keramisch beeld:

In mijn atelier, Villa Vegtlust, Vinkenstraat 123, boetseer ik het kleibeeld in zijn geheel massief met alles erop en eraan. Enkele tientallen 'broden' klei van 10 kilo snijd ik daartoe in blokjes, die gooi ik met kracht in de goede richting in en op elkaar, een enkele keer meteen de textuur opleverend waar ik naar streef, meestal niet. Vervolgens boetseer en boetseer ik, daar gebruik ik mijn handen voor, maar ook een schop, een spa, mes of houten hamer. Schraapsels vallen op de grond. Het beeld in wording wacht, zorgvuldig door soepel plasticfolie bedekt, tot er weer een aanval volgt. Na iedere werkperiode gaat er opnieuw plastic overheen. Als het boetseerwerk klaar en ‘leerhard’ is (het oppervlak blijft dan zoals het is als ik erin duw), moet het geheel in stukken. Ik bepaal zorgvuldig waar de snijlijnen komen. Die lijnen, naden, moeten de betekenis en de beweging die ik zichtbaar wil maken versterken. Ik kerf die lijnen in. Van boven af snijd ik de stukken los langs die lijnen. Stuk na stuk leg ik ze voorzichtig op met schuimplastic bedekte tafels te drogen. Bij Nike/l’heure bleu zij het er wel 24!
Die delen hol ik uit (omdat een massief stuk klei scheurt bij het drogen), laat ik drogen, worden genummerd, gaan de oven in, krijgen na het eerste bakken een glazuurpapje opgebracht , gaan weer de oven in. De baktemperatuur voor het glazuur is 1160-1170 graden.
Nike/L'Heure Bleue heb ik vervolgens in het atelier samen met onvolprezen collega Henk van Bennekum van de Nederlandse Kring van Beeldhouwers weer tot een beeld samengevoegd, provisorisch, om te kijken of alles nog past, want het bakproces vervormt een en ander nog wel eens een beetje. Een enorm een gedoe!
Het echte monteren deden we bij Segno d’Arte, een kunst/constructiebedrijf in Groot Ammers, omdat we daar meer ruimte en apparatuur tot onze beschikking hebben dan in mijn atelier. Op pinnen in de betonnen basisschijf puzzelden we de genummerde stukken aan en op elkaar. Vervolgens hebben we het geheel gevuld met cement; het beeld werd weer massief. Het weegt 750 kilo! De voegen heeft Henk met grijze mortel mooi gemaakt.
L’Heure Bleue is ook de titel van de reeks beelden en beeldjes die gedurende de flow van het werkproces tussen de bedrijven door ontstonden. Heerlijk is dat: ineens neem ik dan een paar fragmenten, schraapsels op, die ik eerder voorzichtig apart heb gelegd omdat ik er betekenis in zag. Die vormpjes zet ik dan op een of andere manier aan elkaar. Later, weer zo ertussendoor, voeg ik wat toe en haal wat weg, bak en glazuur ik ze met de stukken van het grote beeld mee tot ik ook daarin gevonden heb wat ik zocht.
Het zijn kleine gebeurtenissen in de natuur, verlicht door de blauwtinten van 'L'Heure Bleue'.

Rita van der Vegt

Oktober 2014